't Is maar een Gedacht

Op het moment van schrijven is het nog drie nachtjes slapen tot de Tweede Kamer-verkiezingen in Nederland. Het land van onze Noorderburen staat bekend om zijn bitsige campagnes en volatiele kiespubliek. Een partij, belichaamd door een man, lijkt boven dit alles uit te stijgen: D66 met lijsttrekker Rob Jetten.

Het partijlandschap in Nederland is, naar aloude gewoonte, ronduit chaotisch. PVV en VVD boeten na een stuntelig kabinet dat niet één, maar twee keer viel in op geloofwaardigheid. Hun ex-regeringspartners BBB en NSC peilen momenteel op respectievelijk vier en nul zetels. Dit alles ten koste van het CDA van Henri Bontenbal, die als gedoodverfde premierskandidaat in een campagne kwam die nét iets te lang lijkt te duren. Op links zien we dat Timmermans van GroenLinks-PvdA zijn polariserende zelve blijft: wie voor is, is echt voor, maar wie tegen is verandert ook niet van idee.

Dat is het spelbord waarop ook Rob Jetten van het links-liberale D66 terecht kwam. Sinds de start van de campagne lijkt alles hem de wind in de zeilen te geven: van een debat waar hij enkel mocht aantreden door het afzeggen van Geert Wilders, tot een slipper van CDA’s Bontenbal die enkele kiezers richting D66 stuwde. Hoe maakt hij daar allemaal zo effectief gebruik van, hoor ik u denken? Typerend voor zijn aanpak is de verkiezingsslogan van zijn partij: het kan wél.

Wie het recent gepubliceerde “Abundance” van Ezra Klein en Derek Thompson al eens doornam (een grote aanrader, trouwens), zal meteen paralellen kunnen trekken met het verkiezingsprogramma van de links-liberalen. We rukken ons los van alle regeltjes en durven weer ambitieus te zijn. Woningproblemen? We bouwen tien nieuwe steden. Ons onderwijs hinkt achterop? We gaan massaal investeren. Het kan wél, in tegenstelling tot wat de anderen zeggen.

Niet alleen de ambitie van die slogan heeft een weerklank in de campagne, maar ook het positivisme. Jetten laat zich amper meesleuren in de negatieve tendensen van de reguliere Nederlandse campagnes. Geen gescheld, geen verwensingen, en zeker ook geen te sterke voorkeuren voor de formatie straks. Ik praat met iedereen, en heb geen breekpunten. Wie negatief is leest “als ik er maar bij ben”, maar wie meegaat in de positieve stroom van Jetten ziet: met deze man kan je praten.

Wanneer Jetten toch in het vizier komt, zoals wanneer via sociale media de relatie met zijn man een hot topic wordt, laat hij zich niet meesleuren. Vraagt er een journalist toch naar, dan heeft hij er niets van gezien. Het is duidelijk: Jetten gooit niet met modder, en ontwijkt de kluiten die hem om de oren vliegen met verve.

Het werkt. Dat zien we in de peilingen. In Nederland hebben ze er een handje van weg om die aan sneltempo af te nemen en af te vuren. D66 stijgt stabiel sinds de start van de campagne, en maakt als een van de weinigen nog echt snelheid in de laatste dagen van de campagne. Gelooft u niet in peilingen? Ik kan je enkel maar gelijk geven. Een andere waardemeter die de huidige realiteit weergeeft is het aantal Google searches die partijen krijgen. FvD, BBB, PVV,… allemaal waren zij de koploper net voor de verkiezingen waar ze als winnaar uit de bus kwamen. Wie staat daar nu aan de leiding? U raadt het al: de winning smile van Rob Jetten.

Een goed teken, maar de laatste dagen van de campagne worden cruciaal. Hij zou namelijk niet de eerste zijn die in de laatste meters nog struikelt. Denkt u maar aan Omtzigt van NSC, in 2023. Mijn gok voor een grote winnaar mocht dat gebeuren? Ondanks de imagoschade die VVD leed, kan je enkel zeggen dat Dilan Yeşilgöz momenteel een fantastische campagne rijdt. Ze zet zichzelf in de markt als enige alternatief voor een kabinet-Timmermans, en weet door zijn omstreden figuur zo de kiezers weer terug te winnen. Dat ze daarbij in kan hakken op een opvallend zwakke en makke Geert Wilders, is enkel mooi meegenomen. Zoals ze het zelf zegt: “De PVV is één man met een Twitteraccount. Verder is het helemaal niets. Hij gaat nooit wat voor u doen.”. Nou, nou.

Kijkt u woensdag mee naar de stembusslag? Wat denk jij: wint Jetten het pleit, springt Yeşilgöz naar plaats één, weet Timmermans de controverse te ontsteigen? Vindt Bontenbal zijn mojo terug, of kan Wilders de neergang net op tijd omkeren? Laat het gerust weten en discussieer maar los, want net als altijd is ’t maar een gedacht.